Sophia van Gilse

Categorieën Archief,personen
Joods Monument
Joods Monument

Sophia Emily Elisabeth van Gilse wordt vermeld op het Digitaal Joods Monument zonder enige familierelatie en zonder adres of woonplaats. Volgens het slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting nam zij deel aan het verzet. Zij stierf op 31 januari 1945 in het concentratiekamp Ravensbrück. Wie was zij en waarom staat ze vermeld op het Joods Monument en in het slachtofferregister?
Sophie van Gilse was in december 1939 weer in Leiden komen wonen bij haar ouders in de Groenhovenstraat op nummer 13. Zij was lerares Nederlands. Haar vader was prof. dr. Peter Heinrich Gerhard van Gilse, sinds 1930 hoogleraar keel-, neus- en oorheelkunde aan de universiteit van Leiden. Haar moeder heette Julia van West en was kinderarts. In het Joods Monument komt die achternaam veelvuldig voor. Waarschijnlijk was zij verwant aan één of meer van deze mensen. Het gezin had drie kinderen.
Samen met collega Anna Oosterlee, die ook in Leiden woonde, zorgde ze onder andere voor ondergedoken Joodse leerlingen en hun ouders. Het is mij niet bekend op welke school Sophie les gaf. Anna werd in oktober 1940 aangesteld op de HBS voor meisjes aan de Garenmarkt.
Enkele van deze onderduikers verbleven bij Anna Oosterlee thuis aan de Rijn en Schiekade op nummer 1. Twee namen uit Leiden zijn er bekend. Elly Boässon was ondergedoken van augustus 1942 tot aan de bevrijding. Later kwam daar nog Mia Mendelson bij. Sophie werd in 1944 gearresteerd met een grote hoeveelheid distributiebonnen. Anna Oosterlee kreeg na de oorlog de Israëlische onderscheiding van Yad Vashem.
Na de oorlog bleef Sophia lange tijd vermist. Pas in 1950 kwam een officiële verklaring van overlijden. Ze werd ingeschreven in het overlijdensegister van de gemeente Leiden van dat jaar onder nummer 1054. Uit een aantekening in de marge blijkt, dat zij doopsgezind was. Peter van Gilse was geboren in Oost-Friesland als zoon van een doopsgezinde predikant. Voor en tijdens de oorlog was hij voorzitter van de kerkenraad van de Leidse Doopsgezinde Gemeente. In 1951 ging hij met emeritaat.

Lees meer op www.communityjoodsmonument.nl en in de Gids voor Leiden in de Tweede Wereldoorlog.

Ik ben altijd geïnteresseerd in verhalen over de oorlog, maar ook in documenten. En foto's natuurlijk. De combinatie tussen verhaal, document en eventueel een foto is het boeiendst.
Vragen staat vrij, maar er blijft veel onopgelost.