Leidse illegale bladen

Categorieën Archief,illegaliteit

In de oorlogsjaren zijn er in Nederland ruim meer dan 1000 illegale bladen verschenen. Ze staan vermeld in het naslagwerk van Lydia Winkel uit 1954, dat in 1989 werd herzien door Hans de Vries: De ondergrondse pers 1940-1945. Het aanbod varieerde van grote landelijke opiniebladen als Vrij Nederland, Het Parool, Trouw en De Waarheid met een oplage van vele duizenden exemplaren en een dramatische geschiedenis van vervolging en doodstraffen, tot kleine, lokale blaadjes met een oplage van hooguit een paar honderd stuks die soms maar enkele malen zijn verschenen. Aan de ene kant dus landelijke, professionele organisaties met een politiek karakter, aan de andere kant het werk van kleine clubjes. De meeste van de plaatselijke bladen waren in feite louter gevuld met oorlogsnieuws en dus politiek minder gevaarlijk dan de opiniebladen. In het laatste half jaar van de oorlog verschenen er ook nog plaatselijke edities van de landelijke bladen. Van veel bladen die in Leiden zijn gemaakt zijn exemplaren te bekijken op de beeldbank Wo2 van Erfgoed Leiden, die merkwaardig genoeg een beetje is weggemoffeld in de online schatkamer. Voor het gemak volgt hieronder een lijstje, dat is samengesteld uit het boek van Winkel. De laatste kolom is een verwijzing naar het volgnummer in dat boek. Het zijn er nu 26. Van de meeste bladen is wel bekend wie er aan heeft meegewerkt. Voor uitgebreide informatie over deze bladen en de namen van veel medewerkers zijn te vinden op de website www.leiden4045.nl.

TitelverschenenoplageWinkel
De Bevrijdingmei 1944 - mei 19453500-20.00069
Het Dagelijks Nieuwsjuni 1943 - mei 1945max 10.000127
Freie Presse für die Wehrmacht
maart 1945 - mei 1945?179
De Geusoktober 1940 - juli 1945250-8000199
Herrijzend Nederlandnajaar 1943-mei 1945500-1000227
The Home Serviceokt 1943 - maart 1945max 4000237
Ik zal handhavenherfst 1940 - dec 1943?248
Invasie Nieuwsjuni 1944 - aug 1944400253
Journaalmaart 1945 - mei 1945?279
Kroniek van de Weekjuli 1943 - maart 1945500 - 9000326
Leidsche briefokt 1944-feb 1945300-1000360
Mareapril 1945 - mei 19452000405
Het Nieuwe Rijk??476
Oranjebulletin Leidennov 1944 - jan 1945?616
Het Parool Leidenokt 1944 - mei 1945?657
Radionieuwsmei 1944 - sept 1944?699
Strijdend Nederlandjan 1945 - mei 19452000-6000790
This is London Callingaug 1944 - nov 194480-100806
De Toekomstapril 1945 - mei 1945300-500810
Vrije Persmaart 1945 - mei 19451031
Vrije Stemmendec 1944 - april 19451043
De Waarheid??1071
De Vrijheid>
Vliegend Nieuws?
Van de Fronten?
Trouw Leiden???
Ik ben altijd geïnteresseerd in verhalen over de oorlog, maar ook in documenten. En foto's natuurlijk. De combinatie tussen verhaal, document en eventueel een foto is het boeiendst.
Vragen staat vrij, maar er blijft veel onopgelost.