Leidenaren in kamp Rees of in Bienen (Dld.)

Categorieën algemeen,Archief

Informatiebord Kamp ReesenVan een aantal Leidenaren is bekend, dat ze enige tijd in het dwangarbeiderskamp in Rees (Duitsland) hebben gezeten. Het plaatsje Rees ligt aan de noordoever van de Rijn op hemelsbreed zes kilometer van de Nederlandse grens, dertien kilometer ten zuidoosten van Emmerich.

Vier van hen zijn daar gestorven:

  1. Lambertus van den Berg (geb. 12-12-1911, overl. 13-3-1945)
  2. Petrus Kop (geb. 29-1-1909, overl. 31-3-1945)
  3. Theodorus Kriek (geb. 10-9-1910, overl. 13-3-1945)
  4. Hendrik van de Wetering (geb. 1-2-1905, overl. 24-3-1945).

De vier Leidenaren worden herdacht op een gedenkplaat op het Nederlandse Ereveld in Düsseldorf. Deze gegevens zijn afkomstig van de website van de Oorlogsgravenstichting.

De arbeiders in het kamp werden ingezet om in de omgeving tankgrachten te graven en verdedigingswerken aan te leggen. De geallieerde opmars was in december 1944 weliswaar tot stilstand gekomen, maar zou ongetwijfeld worden hervat.

Naar schatting zijn rond de 3500 mensen ondergebracht in het Arbeitslager Groin, een dakpannenfabriek. Het waren Russen, Polen en Nederlanders. De Nederlanders waren onder andere opgepakt bij razzia’s in Haarlem, Apeldoorn, Den Haag, Rotterdam en Delft. Hoe de Leidenaren in Rees terecht zijn gekomen is niet bekend.

 De omstandigheden waren vreselijk. De loods waar de mannen moesten slapen was half open, men sliep op de vochtige grond, het eten was minimaal en de bewakers sloegen om het minste of geringste. Door ziekte of uitputting, waarschijnlijk meestal de combinatie daarvan, stierven 247 Nederlanders. Vreemd genoeg is nauwelijks iets bekend over de omstandigheden waarin de Oost-Europeanen woonden en werkten, maar beter dan de Nederlanders zullen ze het beslist niet beter hebben gehad.

De bewaking van het kamp was onvoldoende; daardoor konden veel arbeiders ontsnappen, naar schatting 1750. Zij kregen hulp van inwoners van het plaatsje Megchelen, net over de Nederlandse grens op acht km. afstand. Daar werden de vluchtelingen opgevangen in de plaatselijke lagere school. Later werden ook mensen opgenomen in ziekenhuizen in Gendringen en ’s-Heerenberg. Op 25 maart 1945 werd Arbeitslager Groin bevrijd. In het kamp waren toen geen Nederlanders meer, wel Oost-Europeanen. Over hun lot is, zoals zo vaak, niets bekend.

Uit verhalen blijkt dat de ontsnapte arbeiders werden voorzien van valse papieren. In dit artikel zijn twee valse blanco ontslagbewijzen afgebeeld, die mogelijk door Leidenaren zijn gebruikt. Er zijn echter geen gebruikte exemplaren bekend. De twee afgebeelde exemplaren bevinden zich in een collectie falsificaties, die het Regionaal Archief Leiden ooit heeft verkregen. Zijn er Leidenaren op deze manier uit kamp Rees ontkomen, of uit het vlakbij gelegen plaatsje Bienen?

Op internet zijn veel websites met informatie over kamp Rees te vinden. Kortheidshalve wordt daar naar verwezen. Van het kamp zelf zijn geen sporen meer te vinden. Bij de locatie waar het kamp ooit was staat een herdenkingsbord.

Afbeeldingen: Erfgoed Leiden

Ik ben altijd geïnteresseerd in verhalen over de oorlog, maar ook in documenten. En foto's natuurlijk. De combinatie tussen verhaal, document en eventueel een foto is het boeiendst.
Vragen staat vrij, maar er blijft veel onopgelost.