Bewijs van waardering voor Frans Schneiders

Categorieën algemeen,Archief,documenten,illegaliteit,personen

Begin augustus 2015 verscheen op de website van Erfgoed Leiden de Vondst van de week nummer 32. Het is een bewijs van waardering voor Frans Schneiders ‘voor de medewerking ondervonden tijdens de bezetting als contactman bij het Stadhuis’, uitgereikt door het Nationaal Steunfonds, Departement Joop van A.C. Wie was Frans Schneiders, wat was het Departement Joop van A.C. en waarom kreeg Schneiders deze blijk van waardering?

Voor de oorlog was Frans Schneiders (1901 – 1970) redacteur van het rooms-katholieke dagblad De Leidsche Courant. Hij was gehuwd met de Hongaarse Erzsébet Szántó (1908 – 2005). Schneiders schreef regelmatig een column onder het pseudoniem Troubadour. Een column vinden we nu de normaalste zaak voor een periodiek, maar was in die tijd heel bijzonder. In de oorlogsjaren verwerkte hij in zijn stukjes een voorzichtige en milde ironie over de tekenen des tijds, voor zover ik heb na kunnen gaan veelal over de moeilijkheden in het dagelijks leven. Zijn stukjes zijn gemakkelijk na te lezen via de digitale krantenbank op de website van Erfgoed Leiden. Ook zijn ze nog tijdens de oorlog gebundeld, maar dat boekje heb ik nog nooit gezien.Met ingang van 1 februari 1944 nam Schneiders ontslag bij De Leidse Courant, waarschijnlijk omdat de krant werd samengevoegd met enkele andere dagbladen en verder ging onder de titel Zuidhollandsch Dagblad. Dit dagblad verschrompelde tot een krant met veel Wehrmachtsberichten en regionaal nieuws. Kort na de bevrijding werd Schneiders hoofdredacteur van het dagblad Het Binnenhof in Den Haag. Vermoedelijk om de reden dat Schneiders erg lang aan de krant verbonden was geweest werd hem na de oorlog onvaderlandslievend gedrag verweten, zoals blijkt uit een anonieme brief, die op de website van Erfgoed Leiden te lezen is.

In 2015 verkreeg Erfgoed Leiden het archief van Frans en Erszébet Schneiders van hun erfgenamen. Archivist André van Noort vervaardigde een inventaris en trof verschillende documenten aan over de oorlogsjaren. Dit bewijs van waardering is afkomstig van de falsificatiecentrale van de Leidse afdeling van het Nationaal Steunfonds. Hierover is veel te lezen in mijn boek ‘Hij zit bij de onderduikersbond. Hulp aan Leidse onderduikers in de Tweede Wereldoorlog, waarover op deze website meer te lezen is.

Schneiders leverde onder andere echte persoonsbewijzen en andere gestolen papieren aan de Arbeidscentrale (AC). De aanduiding “Departement” was een grapje van de leider van de AC, Joh. Siebelt, ofwel Joop van A.C. ofwel 248. Voor de betekenis hiervan verwijs ik naar mijn boek.
Daarin staat ook een vermakelijk verhaal, afkomstig van Erszébet Schneiders, die het aan haar zoon heeft verteld, over de manier waarop Frans Schneiders samen met rector Frans Bernefeld van het St. Elizabethhospitaal er in slaagden bij de Ortskommandantur echte papieren achterover te drukken, te gappen kun je wel zeggen.

Na de bevrijding was het nuttig om verklaringen van goed gedrag te krijgen in verband met de Bijzondere Rechtspleging. Van deze bewijzen van waardering (Schneiders noemde het zelf een ‘diploma’) zijn er meer bekend. Erfgoed Leiden heeft er nog een in het archief van de Leidse schouwburg; daar had de AC tijdens de bezetting zijn kantoor gehad op een zolderkamertje. Verder ken ik er een voor dhr. (Jan) en mw. van Ulden, medewerker van het NSF, bij wie Joh. Siebelt een tijd op kamers had gewoond. En er is er nog een bij de familie van Joop Geene, ook een medewerker van de AC. Ongetwijfeld moeten er nog meer zijn geweest. De AC had een groot netwerk, dat zich tot ver buiten Leiden heeft uitgestrekt. De bewijzen zijn gedrukt door drukkerij Van Elburg uit (toen) Warmond, die tijdens de bezetting veel valse papieren voor de AC heeft gedrukt. Alle personen in dit verhaal waren (erg) katholiek.

Het afgebeelde document bevindt zich in archief 1699 inv.nr. 77.

Ik ben altijd geïnteresseerd in verhalen over de oorlog, maar ook in documenten. En foto's natuurlijk. De combinatie tussen verhaal, document en eventueel een foto is het boeiendst.
Vragen staat vrij, maar er blijft veel onopgelost.