Publicaties

De afgelopen jaren heb ik diverse artikelen en boeken over Leiden in de oorlog gepubliceerd. Hieronder volgen de belangrijkste. De artikelen kunt u hier lezen maar het zijn PDF’s waar u Adobe Reader voor nodig heeft of de reader van Foxit.

 

Boeken

Alphons Siebelt: , “Hij zit bij de onderduikersbond”. Hulp aan Leidse onderduikers in de Tweede Wereldoorlog. Uitgeverij Primavera Pers Leiden; ISBN 978 90 5997 195 0; 248 pagina’s.

 

Hans Blom en Alphons Siebelt: Leiden 40-45. Fotoboek met 250 afbeeldingen. Uitgeverij WBOOKS Zwolle 2015; ISBN 978 625 80688; 128 pagina’s.

 

Alphons Siebelt: Gids voor Leiden in de Tweede Wereldoorlog. Beschreven in 650 adressen. Uigeverij Ginkgo Leiden 2011; ISBN 978 90 71256 17 2; 264 pagina’s.

 

Artikelen

NAF posterAlphons Siebelt: ‘Touwtrekken om de Leidse arbeiders. 16 februari 1943: Henk Woudenberg spreekt in de Stadsgehoorzaal’. Verschenen in Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken nr. 106 (2014) 159-175.

In zijn pogingen om Leidse arbeiders over te halen om lid te worden van het nationaalsocialistische Nederlands Arbeidsfront kreeg Woudenberg te maken met tegenstand van Leidse industriëlen. Vermoedelijk vreesden deze ‘captains of industry’ dat het NAF teveel invloed in hun bedrijven zouden krijgen. Een van hen was J. ter Haar van de textielfabriek Van Wijk. Hij kreeg het voor elkaar dat er geen bedrijfsappèllen meer plaats zouden vinden. Woudenbergs propaganda-avond in de Stadsgehoorzaal verliep niet geheel naar wens.

Lees de tekst van het artikel hier.

 

 

Alphons Siebelt: ‘Sparen in oorlogstijd’. Verschenen in Terugblik ’40-’45. Maandblad van de vereniging Documentatiegroep ’40-’45 nr 517, (juni 2012) 2-7. In dit artikel worden het spaargedrag van de Leidenaars in de periode 1938-1945 onder de loep genomen. Tijdens verschillende politieke crises werd er spaargeld opgenomen, maar vanaf het midden van 1943 overtrof de inleg steeds het opgenomen bedrag. Het artikel bevat tabellen met gegevens over de inleg en de opname van spaargeld en het aantal nieuwe en volledig uitbetaalde spaarbankboekjes.

Lees de tekst van het artikel hier.

 

Alphons Siebelt: ‘Een Burcht van Papier’. Verschenen in: Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken nr. 103 (2011) 167-189. Op 19 juni 1945 verscheen het eerste nummer van een nieuwe Rooms-katholieke krant, De Burcht. De krant probeerde de plaats in te nemen van De Leidsche Courant, die door het Militair Gezag was verboden. De Burcht verscheen tot en met 4 mei 1946, waarna de krant opging in De Leidsche Courant. In dit artikel worden de achtergronden van het kortstondig bestaan van De Burcht beschreven.

Lees de tekst van het artikel hier.

 

Alphons Siebelt: ‘De Spoorwegpenningen’. Verschenen in: Terugblik ’40-’45. Maandblad van de Documentatiegroep ’40-’45 nr. 471 (2008) 6 -9. Op 17 september 1944 riep de Nederlandse regering in Londen de spoorwegstaking uit. Die zou duren tot aan de bevrijding. Het merendeel van het personeel van de NS volgde het stakingsbevel op. Als dank kregen zij na de oorlog van de NS ofwel een bronzen penning, ofwel een bronzen draagmedaille. Personen, die niet als staker, maar op een andere wijze aan het succes van de spoorwegstaking hadden bijgedragen, kregen een verzilverde penning met een ander opschrift In totaal werden er ruim 17.000 penningen uitgereikt, ruim 14.700 draagmedailles en ruim 2500 verzilverde penningen.

Lees de tekst van het artikel hier.

 

Alphons Siebelt: ‘Een illegaal gaat zijn eigen weg. Lex Bernard en zijn Nederlandse Verzetsorganisatie.’ Verschenen in: Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken nr. 99 (2007) 177-199. Lex Bernard, ambtenaar van het Leidse distributiekantoor, raakte in 1942 betrokken bij hulp aan Joodse onderduikers. Hij werd later medewerker van de Landelijke Organisatie voor hulp aan Onderduikers, de LO. Tot het einde van de oorlog was hij de centrale persoon bij de illegale activiteiten op het distributiekantoor voor verschillende illegale organisaties. In september brak hij met de LO en richtte zijn eigen Nederlandse Verzetsorganisatie op. De NVO ondersteunde tientallen onderduikers financieel en vele honderden met distributiebescheiden. Vanaf januari 1945 werd een eigen blad uitgegeven, Strijdend Nederland.

Lees de tekst van het artikel hier.

 

Alphons Siebelt: ‘Een envelopje met inhoud. Het Nationaal Steunfonds in en rond Leiden.’ Verschenen in: Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken nr. 96 (2004) 136-166. Het Nationaal Steunfonds wordt wel de ‘bankier van het verzet’ genoemd. De leider van het NSF in Noord- en Zuid-Holland was de Amsterdamse bankier Walraven van Hall. In de winter van 1942 op 1943 kreeg Van Hall contact met een illegale groep uit Den Haag en Leiden, die zich bij het Steunfonds aansloot. Het artikel beschrijft de organisatie en de activiteiten van het Leidse NSF.

Lees de tekst van het artikel hier.

 

 

Alphons Siebelt: ‘ “Chaotische toestanden”. Het Leidse arbeidsbureau tijdens de verscherpte arbeidsinzet.’ Verschenen in: Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken nr. 96 (2004) 167-194. Dit artikel beschrijft een aantal gebeurtenissen op het Leidse Gewestelijk Arbeidsbureau in de periode 1943 – 1945. Daarbij staat de arbeidsinzet centraal. In 1943 werden jongemannen uit de geboortejaren 1922-1924 aangwezen voor tewerkstelling in Duitsland. Enkele ambtenaren van de afdeling Migratie werkten niet goed mee aan de uitvoering van deze maatregel. Na een controle in oktober en november 1943 werden zij gearresteerd en ontslagen. Op 3 januari 1944 werd een aanslag gepleegd op de NSB-directeur van het GAB. Als reactie arresteerden de Duitse politie enkele tientallen prominente Leidse tegenstanders van het nationaalsocialisme. Op 4 januari 1944 werden drie van hen in een Silbertanne-aktion vermoord. In het artikel wordt verder ingegaan op de rol van het GAB bij de uitvoering van verschillende maatregelen. Speciale aandacht wordt besteed aan de falsificatiecentrale van het Leidse NSF, de Arbeidscentrale, die was gevestigd op een zolderkamer van de Leidse Schouwburg. De Arbeidscentrale speelde een grote rol bij de sabotage van het Zurückstellungsverfahren.
Download de tekst van het artikel hier.